

همانطور که میدانیم، عضله قلب برای ایجاد انقباض و انبساط و پمپاژ خون به نقاط مختلف بدن، به یک سیستم تحریک الکتریکی منظم نیاز دارد. نحوه عملکرد این سیستم یکی از شاخصهای مهم در بررسی وضعیت قلب و تشخیص برخی اختلالات قلبی است.
برای بررسی فعالیت الکتریکی قلب، روشهای مختلفی وجود دارد. یکی از رایجترین روشها، ثبت سیگنالهای الکتریکی قلب از طریق الکترودهایی است که در نقاط مشخصی از بدن قرار میگیرند.
الکتروکاردیوگرام (Electrocardiogram یا ECG) نموداری از فعالیت الکتریکی قلب است که توسط دستگاه الکتروکاردیوگراف ثبت میشود. این دستگاه سیگنالهای الکتریکی قلب را از طریق الکترودها دریافت کرده و بهصورت نمودار روی صفحه نمایش یا کاغذ مخصوص نوار قلب نشان میدهد.
در نمودار ECG، موجها و بخشهای مختلفی مانند موجهای P، مجموعه QRS و موج T مشاهده میشوند. بررسی این اجزا به پزشک کمک میکند تا اطلاعاتی درباره ریتم قلب، هدایت الکتریکی و برخی اختلالات احتمالی به دست آورد.
در نوار قلب استاندارد ۱۲ لید، اطلاعات الکتریکی قلب از زوایای مختلف ثبت میشود. این روش شامل شش لید اندامی و شش لید سینهای است.
در الکتروکاردیوگرافی، لید (Lead) به نمای الکتریکی حاصل از اختلاف پتانسیل بین الکترودها یا ترکیب مشخصی از آنها گفته میشود. ثبت سیگنال قلب از چند لید مختلف، امکان بررسی فعالیت الکتریکی قلب از زوایای متفاوت را فراهم میکند.
نوار قلب استاندارد ۱۲ لید شامل موارد زیر است:
سه لید اندامی دوقطبی: I، II و III
سه لید اندامی تقویتشده: aVR، aVL و aVF
شش لید سینهای: V1 تا V6
برای ثبت این ۱۲ لید، معمولاً از ۱۰ الکترود شامل چهار الکترود اندامی و شش الکترود سینهای استفاده میشود.
نکته مهم این است که لید با الکترود تفاوت دارد؛ الکترود روی بدن قرار میگیرد، اما لید نمایی از فعالیت الکتریکی قلب است که از سیگنالهای ثبتشده به دست میآید.
در سیستمهای متداول چهار الکترود اندامی برای ثبت لیدهای اندامی به کار میروند. کدگذاری رنگی ممکن است بسته به استاندارد مورد استفاده و سازنده دستگاه متفاوت باشد.
در سیستم رنگبندی رایج IEC:
محل اتصال | علامت | رنگ |
|---|---|---|
دست راست | R / RA | قرمز |
دست چپ | L / LA | زرد |
پای راست | N / RL | مشکی |
پای چپ | F / LL | سبز |
در این جدول، RL معمولاً الکترود مرجع یا زمین الکتریکی دستگاه محسوب میشود و در ثبت لیدهای استاندارد، نقش الکترود اندازهگیری مستقل را مانند سه الکترود دیگر ندارد.
الکترودهای گیرهای برای اتصال به اندامها طراحی شدهاند و در بسیاری از دستگاههای نوار قلب، برای ثبت سیگنالهای الکتریکی از دستها و پاها مورد استفاده قرار میگیرند.
اتصال مناسب الکترودها، تمیز بودن محل تماس و سالم بودن کابلها در کیفیت ثبت نوار قلب تأثیر دارد.
شش لید سینهای با عناوین V1 تا V6 شناخته میشوند. محل قرارگیری الکترودهای مربوط به این لیدها باید مطابق استانداردهای ثبت نوار قلب تعیین شود.
V1: فضای بیندندهای چهارم، در کنار راست استخوان جناغ
V2: فضای بیندندهای چهارم، در کنار چپ استخوان جناغ
V3: در میانه فاصله بین محل V2 و V4
V4: فضای بیندندهای پنجم، روی خط میانی ترقوهای
V5: همسطح افقی V4، روی خط زیربغلی قدامی
V6: همسطح افقی V4، روی خط میانی زیربغل
محلگذاری صحیح الکترودهای سینهای اهمیت زیادی دارد؛ زیرا قرارگیری نادرست آنها میتواند شکل موجها و تفسیر نوار قلب را تحت تأثیر قرار دهد.
پوارهای سینهای از انواع الکترودهای قابل استفاده در برخی دستگاههای نوار قلب هستند. این الکترودها با ایجاد تماس مناسب با پوست، سیگنال الکتریکی قلب را دریافت میکنند.
سالم بودن پوارها، قدرت مکش مناسب، تمیز بودن سطح تماس و سلامت اتصالات در کاهش نویز و ثبت دقیق سیگنال اهمیت دارد.
چستلید به مجموعه کابلها و اتصالات مربوط به الکترودهای سینهای گفته میشود. این مجموعه سیگنالهای دریافتشده از الکترودهای سینهای را به دستگاه الکتروکاردیوگراف منتقل میکند.
پارگی سیمها، خرابی کانکتورها یا اختلال در اتصالات میتواند باعث ایجاد نویز، قطع سیگنال یا نمایش نامناسب موجهای ECG شود.
بر اساس محل الکترودها و اختلاف پتانسیلهای الکتریکی، ۱۲ لید استاندارد نوار قلب تشکیل میشوند.
لیدهای اندامی دوقطبی:
I: اختلاف پتانسیل بین دست چپ و دست راست
II: اختلاف پتانسیل بین پای چپ و دست راست
III: اختلاف پتانسیل بین پای چپ و دست چپ
لیدهای اندامی تقویتشده:
aVR: نمای الکتریکی از سمت الکترود دست راست
aVL: نمای الکتریکی از سمت الکترود دست چپ
aVF: نمای الکتریکی از سمت الکترود پای چپ
شش لید دیگر، یعنی V1 تا V6، فعالیت الکتریکی قلب را از زوایای مختلف قفسه سینه ثبت میکنند.
ترکیب این ۱۲ لید به پزشک امکان میدهد فعالیت الکتریکی قلب را از دیدگاههای مختلف بررسی کند.
نوع کلیدها و امکانات پنل دستگاه نوار قلب، بسته به برند و مدل دستگاه متفاوت است. در بسیاری از دستگاههای الکتروکاردیوگراف، کنترلهای زیر وجود دارند.
با استفاده از این کلید میتوان حالت ثبت نوار قلب را انتخاب کرد.
AUTO: دستگاه طبق تنظیمات خودکار، لیدهای موردنیاز را ثبت میکند و در صورت پشتیبانی، گزارش آنها را چاپ میکند.
MANUAL: کاربر میتواند لید موردنظر یا ترتیب ثبت را بهصورت دستی انتخاب کند.
نحوه عملکرد این حالتها در مدلهای مختلف ممکن است متفاوت باشد.
این کلید برای انتخاب سرعت حرکت کاغذ نوار قلب استفاده میشود. سرعتهای رایج شامل ۲۵ و ۵۰ میلیمتر بر ثانیه هستند؛ برخی دستگاهها سرعتهای دیگری نیز دارند.
انتخاب سرعت ثبت، بر نحوه نمایش فاصله زمانی و شکل موجها تأثیر میگذارد.
فیلترهای دستگاه برای کاهش برخی نویزهای موجود در سیگنال ECG طراحی شدهاند؛ از جمله نویز برق شهر، لرزش عضلانی و نوسانات خط پایه.
استفاده از فیلتر باید مطابق دستورالعمل سازنده و شرایط ثبت انجام شود؛ زیرا برخی تنظیمات فیلتر میتوانند بر شکل ظاهری سیگنال نیز تأثیر بگذارند.
این کلید میزان تقویت سیگنال ثبتشده را تنظیم میکند. مقادیر رایج شامل ۵، ۱۰ و ۲۰ میلیمتر بر میلیولت هستند؛ البته مقادیر و شیوه نمایش تنظیمات به مدل دستگاه بستگی دارد.
تنظیم استاندارد در بسیاری از ثبتهای معمول ECG برابر با ۱۰ میلیمتر بر میلیولت است.
در حالت دستی، کلید انتخاب لید به کاربر اجازه میدهد لید موردنظر را برای مشاهده یا ثبت انتخاب کند.
در بسیاری از دستگاهها، کلید START برای آغاز فرایند ثبت یا چاپ نوار قلب استفاده میشود.
این کلید برای متوقف کردن ثبت یا چاپ در مدلهایی که چنین قابلیتی دارند، استفاده میشود.
در دستگاههای مجهز به این قابلیت، سیگنال کالیبراسیون ۱ میلیولت برای بررسی مقیاس و صحت نمایش یا چاپ سیگنال استفاده میشود.
این سیگنال میتواند در بررسی عملکرد بخش ثبت و چاپ دستگاه کمککننده باشد؛ اما بهتنهایی جایگزین آزمون کامل عملکرد و ایمنی دستگاه نیست.
دستگاه الکتروکاردیوگراف از بخشهای الکترونیکی، کابلها، الکترودها، سیستم پردازش سیگنال و در بسیاری از مدلها چاپگر حرارتی تشکیل شده است. اختلال در هر یک از این قسمتها میتواند عملکرد دستگاه را تحت تأثیر قرار دهد.
علل احتمالی:
اتصال نامناسب الکترودها
خرابی کابل بیمار
قطع شدن سیمهای لید
تماس نامناسب الکترود با پوست
خرابی مدار ورودی ECG
نویز ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:
اتصال نامناسب الکترودها
خشک بودن یا آلودگی محل تماس
خرابی کابل بیمار
تداخل الکتریکی تجهیزات اطراف
حرکت بیمار یا انقباض عضلات
علل احتمالی:
اتمام کاغذ
نصب نادرست کاغذ
مشکل در هد چاپ حرارتی
خرابی موتور چاپگر
اختلال در تغذیه یا برد کنترل چاپگر
در صورت روشن نشدن دستگاه، مواردی مانند کابل برق، آداپتور یا منبع تغذیه، باتری در مدلهای باتریدار و مدارهای الکترونیکی باید بررسی شوند.
پیامهایی مانند Lead Off معمولاً نشان میدهند که دستگاه اتصال مناسب یک یا چند الکترود را تشخیص نمیدهد. علت میتواند از اتصال نامناسب الکترود تا خرابی کابل یا مدار ورودی باشد.
توجه: موارد بالا علتهای احتمالی هستند و تشخیص قطعی به بررسی دستگاه و نتایج آزمون فنی نیاز دارد.
اگر دستگاه الکتروکاردیوگراف با مشکلاتی مانند ثبت نشدن سیگنال، نویز در نوار قلب، اختلال چاپگر، روشن نشدن یا نمایش خطای لید مواجه شده است، بررسی تخصصی دستگاه میتواند به شناسایی علت مشکل کمک کند.
در فرایند عیبیابی دستگاه نوار قلب، بخشهای زیر ممکن است بررسی شوند:
کابل بیمار و لیدها
الکترودهای اندامی و سینهای
مدار ورودی ECG
صفحه نمایش
منبع تغذیه و باتری
چاپگر حرارتی
بردهای الکترونیکی
کلیدها و کنترلهای پنل
عملکرد کلی دستگاه و کیفیت ثبت سیگنال
برای دریافت مشاوره درباره تعمیر دستگاه الکتروکاردیوگراف، میتوانید با پیشگامان تجهیزات پزشکی تبریز تماس بگیرید.
شماره تماس: 04133362384
تعمیر و بررسی فنی دستگاههای پزشکی باید توسط افراد متخصص و با رعایت الزامات فنی و ایمنی مربوط به تجهیزات پزشکی انجام شود.
دستگاه الکتروکاردیوگراف یا ECG فعالیت الکتریکی قلب را از طریق الکترودهای متصل به بدن دریافت و بهصورت نمودار نمایش میدهد یا چاپ میکند.
برای ثبت استاندارد نوار قلب ۱۲ لید، معمولاً از ۱۰ الکترود استفاده میشود: چهار الکترود اندامی و شش الکترود سینهای.
الکترود قطعهای است که روی بدن قرار میگیرد و سیگنال الکتریکی را دریافت میکند. لید، نمای الکتریکی حاصل از اختلاف پتانسیل بین الکترودها یا ترکیب مشخصی از آنها است.
اتصال نامناسب الکترودها، خرابی کابل بیمار، حرکت بیمار، انقباض عضلات و تداخل الکتریکی از علتهای احتمالی ایجاد نویز هستند.
اتمام یا نصب نادرست کاغذ، خرابی هد چاپگر، مشکل موتور چاپ یا اختلال در مدار کنترل از علتهای احتمالی هستند.
این اعداد معمولاً سرعت حرکت کاغذ را بر حسب میلیمتر بر ثانیه نشان میدهند. تغییر سرعت، مقیاس زمانی موجها را روی کاغذ تغییر میدهد.
برای پیگیری تعمیر دستگاه ECG در تبریز، میتوانید با شماره تجهیزات پزشکی پیشگامان 04133362384 تماس بگیرید و برند، مدل دستگاه و شرح مشکل را اعلام کنید تا امکان بررسی و ارائه راهنمایی اولیه مشخص شود.



سایت ساز و فروشگاه ساز یوتاب .jpg?w=60)